Τι είναι τα ομόλογα;

Τι θα πρέπει να γνωρίζετε για τα ομόλογα

Τρία είναι τα βασικά στοιχεία του ομολόγου τα οποία είναι σημαντικό να κατανοήσετε: το τοκομερίδιο, η ονομαστική αξία και η ημερομηνία λήξης.

Τοκομερίδιο:

Το τοκομερίδιο (ή κουπόνι) είναι το επιτόκιο που καταβάλλει ο εκδότης ενός ομολόγου. Για παράδειγμα, ένα ομόλογο των €1.000 με ετήσιο τοκομερίδιο 5% θα καταβάλλει €50 τον χρόνο. Η λέξη «τοκομερίδιο» προέρχεται από την εποχή που τα ομόλογα συνοδεύονταν από ένα κουπόνι σε έντυπη μορφή, το οποίο μπορούσε να εξαργυρωθεί για την πληρωμή.

Ονομαστική αξία:

Η ονομαστική αξία είναι η αξία ενός ομολόγου. Αναφέρεται επίσης συνήθως ως «αξία στο άρτιο». Πρόκειται για το ποσό που καταβάλλεται στον κάτοχο του ομολόγου όταν λήξει. Εάν το επιτόκιο αυξηθεί και είναι υψηλότερο από το τοκομερίδιο, τότε το ομόλογο θα διακινείται υπό το άρτιο. Όταν το επιτόκιο υποχωρεί και είναι χαμηλότερο από το τοκομερίδιο, το ομόλογο θα διακινείται υπέρ το άρτιο.

Ημερομηνία λήξης:

Πρόκειται για τη συμφωνημένη ημερομηνία κατά την οποία το ομόλογο πρέπει να επιστραφεί. Τα ομόλογα συνήθως θεωρούνται προϊόντα χαμηλού κινδύνου. Οι καταβολές τόκων και οι ημερομηνίες λήξης ορίζονται εκ των προτέρων, καθιστώντας το με τον τρόπο αυτό μια σταθερή και προβλέψιμη πηγή εισοδήματος. Οι εξαιρέσεις αφορούν τις περιπτώσεις που το ομόλογο δεν διακρατείται έως τη λήξη ή όταν ο φορέας έκδοσης κηρύξει πτώχευση

Ποιος εκδίδει ομόλογα;

Παρότι υπάρχουν αρκετές οντότητες που μπορούν να εκδώσουν ομόλογα, σε γενικές γραμμές διακρίνονται δύο τύποι εκδοτών:

• Κρατικά ομόλογα

  Οι κυβερνήσεις χρησιμοποιούν γενικά ομόλογα προκειμένου να συγκεντρώνουν χρήματα για τη χρηματοδότηση δαπανών, όπως για δρόμους, σχολεία, γέφυρες ή άλλες υποδομές. Για ορισμένες χώρες, οι δαπάνες ενός (απρόβλεπτου) πολέμου ενδέχεται επίσης να καταστήσουν αναγκαία τη συγκέντρωση κεφαλαίων. Τα ομόλογα έχουν συνήθως διάρκεια δέκα ετών ή μεγαλύτερη και θεωρούνται μακροπρόθεσμες επενδύσεις.

• Εταιρικά ομόλογα

  Τα εταιρικά ομόλογα εκδίδονται από εταιρείες για να συμβάλλουν στην ανάπτυξη των επιχειρηματικών δραστηριοτήτων τους. Με την έκδοσή τους, οι εταιρείες μπορούν να αγοράζουν ακίνητα και εξοπλισμό και να αναλαμβάνουν επικερδή έργα. Τα επιπλέον έσοδα ενδέχεται επίσης να χρησιμοποιούνται για έρευνα και ανάπτυξη ή για την πρόσληψη εργαζομένων. Οι εταιρείες μπορεί να χρειαστούν περισσότερα χρήματα από όσα μπορεί να τους προσφέρει μια τράπεζα μεσαίου μεγέθους. Τα ομόλογα λύνουν το πρόβλημα αυτό παρέχοντας σε πολλούς μεμονωμένους επενδυτές τη δυνατότητα να δανείσουν χρήματα. Το εταιρικό χρέος μπορεί να κυμαίνεται από εξαιρετικά ασφαλές έως άκρως επισφαλές.

Τέσσερις διαφορετικοί τύποι ομολόγων

Εκτός από τους διάφορους εκδότες, υπάρχουν διαφορετικοί τύποι ομολόγων, ανάλογα με τα χαρακτηριστικά τους. Οι τέσσερις συνηθέστεροι τύποι είναι:

• Διηνεκή ομόλογα

  Τα ομόλογα αυτά δεν έχουν καθορισμένη ημερομηνία λήξης και υπάρχει το ενδεχόμενο να μην αποπληρωθούν ποτέ.

• Μετατρέψιμα ομόλογα

  Υπό ορισμένες συνθήκες, μπορούν να μετατραπούν σε μετοχές της εταιρείας.

• Αξιόγραφο κυμαινόμενου επιτοκίου

  Τα ομόλογα αυτά έχουν μεταβλητό επιτόκιο.

• Ομόλογα μειωμένης εξασφάλισης

  Σε περίπτωση που η οντότητα έκδοσης χρεοκοπήσει, τα ομόλογα αυτά αποπληρώνονται μόνον αφότου αποπληρωθούν όλα τα άλλα ληξιπρόθεσμα ομόλογα. Για τον λόγο αυτόν, οι κίνδυνοι και οι αποδόσεις είναι σχετικά υψηλοί.

Πώς αγοράζονται τα ομόλογα

Ο πιο συνηθισμένος τρόπος αγοράς ομολόγων είναι μέσω μιας χρηματιστηριακής. Με τη DEGIRO, μπορείτε να αγοράσετε κρατικά και εταιρικά ομόλογα online σε διάφορα χρηματιστήρια. Η προμήθεια συναλλαγής εξαρτάται από το χρηματιστήριο στο οποίο πραγματοποιείτε τη συναλλαγή. Σε αντίθεση με άλλα χρηματοοικονομικά μέσα, τα ομόλογα δεν τιμολογούνται σε νόμισμα, αλλά ως ποσοστό της ονομαστικής αξίας. Αυτό διευκολύνει τον υπολογισμό του πραγματικού επιτοκίου.

Τι καθορίζει την τιμή ενός ομολόγου;

Η τιμή στην οποία αγοράζονται ή πωλούνται τα ομόλογα μπορεί να εξαρτάται από διάφορους παράγοντες. Παρόλο που το επιτόκιο του κουπονιού και η ονομαστική αξία είναι σταθερές, η αξία τους μπορεί να αυξομειώνεται. Ακολουθούν οι κυριότεροι παράγοντες που μπορούν να επηρεάσουν την τιμή ενός ομολόγου:

• Συνθήκες της αγοράς: τα ομόλογα είναι αντικυκλικά, γεγονός που μπορεί να επηρεάσει την αξία τους. Όταν η χρηματιστηριακή αγορά πηγαίνει καλά, τα ομόλογα συχνά ενδιαφέρουν λιγότερο τους επενδυτές, επειδή άλλα χρηματοπιστωτικά μέσα, όπως οι μετοχές, φαίνονται πιο κερδοφόρα. Αυτό προκαλεί πτώση της αξίας ενός ομολόγου. Στην περίπτωση αυτή, οι εκδότες πρέπει να υποσχεθούν υψηλότερες πληρωμές τόκων για να διατηρήσουν το ομόλογο ελκυστικό για επένδυση.
• Πολιτική επιτοκίων: Τα περισσότερα ομόλογα πληρώνουν σταθερό κουπόνι, το οποίο γίνεται πιο ελκυστικό αν τα επιτόκια μειωθούν. Αυτό έχει ως αποτέλεσμα να αυξάνεται η ζήτηση και να ανεβαίνει η τιμή του ομολόγου. Αντίθετα, αν τα επιτόκια αυξηθούν, το σταθερό επιτόκιο που καταβάλλει ένα ομόλογο γίνεται λιγότερο ενδιαφέρον για τους επενδυτές, με αποτέλεσμα να μειώνεται η τιμή του. Σε γενικές γραμμές, η αξία ενός ομολόγου κινείται προς την αντίθετη κατεύθυνση από το επιτόκιο. Η έννοια απλοποιείται στην παρακάτω εικόνα:

• Πιθανός κίνδυνος: Όταν οι μέτοχοι πιστεύουν ότι υπάρχει αύξηση του κινδύνου, η τιμή ενός ομολόγου μπορεί να πέσει. Καθώς ο κίνδυνος αυξάνεται, οι επενδυτές θέλουν μεγαλύτερη αποζημίωση.
• Διάρκεια: τα ομόλογα με μεγαλύτερη διάρκεια, για παράδειγμα δέκα έτη, πληρώνουν περισσότερο από εκείνα με μικρότερη διάρκεια, όπως ένα έτος. Ο λόγος είναι ότι οι δανειστές πληρώνονται για την επένδυση των χρημάτων τους για μεγαλύτερο χρονικό διάστημα. Τα μακροπρόθεσμα ομόλογα είναι πιθανό να έχουν υψηλότερο κουπόνι από τα βραχυπρόθεσμα. Ο χρόνος μέχρι τη λήξη μπορεί επίσης να επηρεάσει την αξία ενός ομολόγου. Εδώ, όσο πλησιάζει η λήξη, τόσο περισσότερο η τιμή προσεγγίζει την ονομαστική αξία.
• Αξιολόγηση: οι οίκοι αξιολόγησης (π.χ. Moody's & Standard Poor's) αποδίδουν πιστοληπτικές αξιολογήσεις στα ομόλογα. Αυτές βασίζονται ουσιαστικά στην ασφάλεια του ομολόγου. Καθώς η πιστοληπτική αξιολόγηση μειώνεται, η τιμή των ομολόγων πιθανότατα θα μειωθεί επίσης, καθιστώντας τα λιγότερο ελκυστικά για τους επενδυτές.

Οι επενδυτές που σκοπεύουν να κρατήσουν το ομόλογο μέχρι τέλους δεν χρειάζεται να ανησυχούν πραγματικά για τις μεταβολές των τιμών στην αγορά, καθώς κατά τη λήξη του ομολόγου θα λάβουν ολόκληρο το αρχικό κεφάλαιο που έχουν επενδύσει (εκτός από την αθέτηση εκδότη). Από την άλλη πλευρά, οι κινήσεις των τιμών αφορούν εκείνους που θέλουν να πουλήσουν τα ομόλογα πριν από τη λήξη τους.

Τα πλεονεκτήματα των ομολόγων

Το προφανέστερο πλεονέκτημα ενός ομολόγου έγκειται στο γεγονός ότι είναι μια σχετικά ασφαλής επένδυση. Εάν το διατηρήσετε έως την ημερομηνία λήξης, η ονομαστική αξία θα επιστραφεί, εκτός εάν η οντότητα αθετήσει την πληρωμή.

Τα ομόλογα είναι κερδοφόρα με δύο τρόπους. Πρώτον, εάν κατέχετε το ομόλογο έως την ημερομηνία λήξης, θα λάβετε την ονομαστική αξία. Πριν από την ημερομηνία αυτή, θα λάβετε τις καταβολές τόκων (το τοκομερίδιο). Δεύτερον, μπορείτε να επωφεληθείτε πουλώντας το ομόλογό σας σε υψηλότερη τιμή από αυτήν που το αγοράσατε.

Κίνδυνοι ομολόγων

Οι επενδύσεις μπορεί να είναι ανταποδοτικές, αλλά ενέχουν κινδύνους. Στην DEGIRO, διαχειριζόμαστε με ειλικρίνεια και διαφάνεια τους κινδύνους που συνεπάγονται οι επενδύσεις. Πριν ξεκινήσετε να επενδύετε, πρέπει να λάβετε υπ’ όψιν ορισμένους παράγοντες. Είναι χρήσιμο να σκεφτείτε το επίπεδο κινδύνου που είστε πρόθυμοι να αναλάβετε και τι είδους προϊόντα είναι τα πλέον κατάλληλα για να επιτύχετε τους στόχους σας. Παρότι η ημερομηνία λήξης ενός ομολόγου καθορίζεται εκ των προτέρων, υπάρχει πάντα η πιθανότητα ο φορέας έκδοσης να αθετήσει τις υποχρεώσεις του. Αυτός είναι ο λόγος που στα ομόλογα απονέμεται συχνά μια ταξινόμηση κινδύνου από ανεξάρτητους οίκους αξιολόγησης πιστοληπτικής ικανότητας, όπως οι Moody’s και Standard & Poor’s.